hoe kapitalisme fietsen verkloot
Deze week in de ongoing-lijst-met-alles-wat-kapot-wordt-gemaakt-door-kapitalisme:
Fietsen
Door de populariteit van e-bikes in alle vormen en maten is het fietspad tegenwoordig een soort twee meter brede inhaalrace geworden. Waarbij je niet langer ontspannen op een menselijk fietstempo rond kan trappen, in een flow, onderweg van je werk naar huis, of naar een supermarkt. Maar nu moet je veel actiever opletten, omdat de snelheid van de overige gebruikers enorm omhoog is gegaan. Niet zelden wordt je op een smal fietspad zonder enige waarschuwing hard ingehaald door iemand op een e-bike, of dat nou een verveelde jeugd op een fatbike is die lafjes meetrapt met een te sterke motor, of een boomer op een dure Veloretti. We zijn allemaal langzaam in het verhaal gaan geloven dat iedereen een e-bike nodig heeft. Kijk maar naar de verkoop cijfers, 45% van alle fietsverkopen zijn e-bike tegenwoordig. Dat is natuurlijk geweldig nieuws voor de industrie, en daarbij de aandeelhouders, maar ook de wereldwijde handel. Alle e-bikes hebben accu’s nodig, waar weer meer grondstoffen voor nodig zijn, die onder erbarmelijke omstandigheden gedolven worden, zowel voor mens als natuur. En dat allemaal voor een fiets die voorheen ook goed fietste zonder motor.
En ja, natuurlijk kan een e-bike ook een fantastische toevoeging zijn, voor mensen die anders met een auto zouden gaan omdat de woon-werk afstand zonder motor te groot is, of de wind te hard waait. Voor jongeren van ver af, die nu lekker op de fiets naar school kunnen, buiten zijn, ipv verveeld wachten op een bus. En voor mensen met een beperking, die nu lekker op de fiets kunnen stappen terwijl dat voorheen niet lukte. Of ouderen, die langer kunnen blijven fietsen.
Maar zoals altijd: zodra kapitalisten merken dat ergens in een markt groei te behalen is, wordt alles op alles gezet om die groei te behalen. Zonder dat wij als samenleving daar van te voren over mogen meedenken. Zonder dat de politiek daar een zegje over kan doen, of er van te voren regels worden aangepast. Nee de markt wordt simpelweg overspoeld met fietsen, goedkoop of duur, fat of hip. En met machtige marketing machines wordt al dit staal en aluminium aan de man gebracht. Heb je geen geld op je rekening? Geen probleem, Klarna staat voor je klaar om je nog dieper in de schulden te helpen. Gevolg: Een enorme toename aan snelheidsdrukte op het fietspad, accu diefstal aan de lopende band, dure reparatie rekeningen in plaats van een paar tientjes aan je lokale fietsenmaker, nog meer kapotte electronica op de afvalberg, en helaas nog veel meer lithium dat door een onderbetaalde uitgebuitte arbeider uit een mijn moet worden gesloopt.
De maatschappij blijft weer eens zitten met de gevolgen en de gebakken peren, en de kapitalisten zijn weer wat rijker. Jij leest in de krant dat de economie weer is gegroeid, en je hoort een VVD’er zeggen dat dat goed is voor iedereen. Maar ondertussen moet er wel weer bezuinigd worden op de zorg, op sociale voorzieningen en op klimaat. En de lonen? Die houden de inflatie niet bij.
Kapitalisme is geen economisch systeem dat werkt voor het welzijn van mensen, om zo efficiënt en eerlijk mogelijk te produceren wat men nodig heeft en dat op een verstandige manier te verdelen. Kapitalisme creëert vraag waar er winst gemaakt kan worden, dan wordt met artificiële schaarste een hoge prijs gemaakt, en wordt zo goedkoop mogelijk een product geproduceerd. Waarbij alle neven-effecten: arbeidsuitbuiting, klimaatschade, milieudelicten, diefstal, ongewenste apparaten op straat, schulden, vakkundig op de maatschappij worden afgewenteld.
Volgende week leg ik uit hoe de, door de kapitalist gemaakte winst door rendement druk weer tot vervolg problemen leidt.